انجمن نجم شمال



سیاره ی زیبای زهره که به نام های ناهید، ونوس (الهه ی زیبایی) و خواهر زمین نیز خوانده می شود جرمی است اندکی کوچک تر از زمین با قطر متوسط 12104 کیلومتر که در فاصله ی متوسط 108.2 میلیون کیلومتری خورشید به دور آن گردش می کند. آن نزدیک ترین سیاره به زمین محسوب می شود.
سياره ي زهره

مدّت گردش انتقالی آن 224.7 شبانه روز زمینی به طول می انجامد و گردش وضعی اش را درمدّت 243 شبانه روز زمینی انجام می دهد. این موضوع بر چرخش بسیار آرام و کند سیاره به دور خود حکایت دارد.
چگالی (تراکم) میانگین سیاره ی زهره 5.24 برابر چگالی آب است که کمی از چگالی زمین و عطارد کمتر است. احتمالاً ساختار درونی آن نیز به ساختار درونی زمین شباهت دارد یعنی دارای یک هسته ی مرکزی فلزی، گوشته یا جبّه ضخیم سیلیکاتی و پوسته ای ضخیم است. تحقیقات اخیر نشان داده که این سیاره پوسته ای ضخیم تر از زمین (حداکثر 160 کیلومتر) و در حال شکل گیری دارد که به احتمالاً غیر متحرک است سطح زهره نیز همچون زمین دارای مناطق پست و بلند و البته خشک و داغ است.
سياره ي زهره

این سیاره دارای جوّ بسيار گرم، متراکم و پرفشار (حدود 92 برابر فشار جو زمین) است. ترکیب جوّ زهره به طور عمده (96 درصد) گاز دی اکسید کربن (CO2) است که این موضوع می تواند منشاء ایجاد اثر گلخانه ای شدید در جوّ سیاره باشد. در واقع این گاز همانند شیشه های یک گلخانه مانع خروج بازتاب های گرمایی خورشید از سطح زهره به فضا می شود بدین وسیله می توان افزایش دمای سطحی سیاره را توجیه کرد. در واقع دمای جوّ زهره حدود 482 درجه سانتیگراد است که از دمای سطحی و جویّ هر سیاره ای در منظومه ی شمسی بیشتر است در این دما سرب به راحتی ذوب می شود! ترکیبات دیگر موجود در جوّ زهره عبارتند از: نیتروژن (3 درصد)، سولفید دی اکسید، بخار آب، کربن مونوکسید، آرگون، هلیوم، نئون، هیدروژن کلراید و هیدروژن فلوراید.
در جو زهره بادهایی ملايم و گاه شدید سطح آن را در می نوردند. حتی وقوع آذرخش نيز در جو آن آشکار شده است.
در ارتفاعات بالایی جوّ زهره ابرهایی پرسرعت (بیش از 360 کیلومتر در ساعت) وجود دارد که به سمت غرب وزش دارند و در مدت فقط 4 روز سیاره را دور می زنند و نهایتاً در قطبین تشکیل گردباد عجیب دو هسته ای را می دهند. همچنین ابرهای ضخیم و داغ در ارتفاع 50 تا 70 کیلومتری سطح زهره وجود دارد. در این مورد ابرهای روشن تر دارای تابش حرارتی بیشتر ولی ضخامت کمتری است. لایه ای از مه نیز در ارتفاع 30 تا 50 کیلومتری دیده می شود. در ارتفاع زیر 30 کیلومتر جوّی شفاف و صاف برسیاره حکمفرماست. در مجموع وجود چنین جوی سطح سیاره را از ديد ناظران زمینی پنهان می دارد به همین دلیل است که هیچگاه از فضا یا زمین نمی توان سطح سیاره را رصد مرئی کرد.
سياره ي زهره
تصویر تلسکوپ فضایی هابل از سیاره ی زهره در طول موج بنفش
سياره ي زهره

ساختار جو زهره
تاکنون سفینه های تحقیقاتی و نقشه برداری زیادی به این سیاره گسیل شده اند که عبارتند از:
• کاوشگر مارینر2 (سال 1962)
• مارینر 5 (سال 1967)
• مارینر 10 (سال های 1975-1973)
• ونراها (سال های 1983-1961)
• وگا 1 و 2 به صورت عبوری (سال1985 )
• گالیله - به صورت عبوری (سال 1990)
• پایونیر (سال های 1992-1978)
• ماژلان (سال های 1994-1989)
• مسنجر به صورت عبوری (سال 2004)
• ونوس اکسپرس (سال 2005)
در این میان سفیته ی ماژلان سفینه موفق شد تمام سطح سیاره را عکسبرداری و به زمین ارسال نماید بدین ترتیب بشر نقشه ی کامل سطح این سیاره را نیز تهیه کرده است.
سياره ي زهره

تصویر نمای کامل زهره که بوسیله ی سفینه ی ماژلان گرفته شده است
همچنین برخی از سفینه های فوق کاوشگرهایی به درون جوّ متراکم زهره ارسال کرده اند و حتی بر سطح آن فرود آمده و در فرصت کوتاهی توانسته اند تصاویری ارزشمند از سطح سنگی سیاره و جوّ حاکم بر آن ارسال نمایند. حتی نمونه برداری هایی از خاک آن نیز انجام داده اند. اطّلاعات به دست آمده نشان از وجود سطحی داغ و بسيار خشک دارد. زهره نیز مانند دیگر سیارات سنگی منظومه ی شمسی دارای گودال های شهابسنگی، دهانه های آتشفشانی متعدد و حتی فعال، دشت ها، کوه ها، رشته کوه ها و تپه ها است که البته تحت تأثیر جو آن نیز هستند.
سياره ي زهره
نمایی از یکی از کوه های آتشفشانی زهره به نام ماکسول
سياره ي زهره

تصویری از سطح سنگلاخی سیاره ی زهره که به وسیله ی یکی از سفاین فرودگر ونرا گرفته شده است.
سیاره ی زهره قمر ندارد.
نكات رصدی سیاره ی زهره

1. برای اولین بار گالیله، ستاره شناس مشهور ایتالیایی با تلسکوپ دست ساز کوچکش اهلّه ی زهره (نمای ظاهری آن از فضا مانند: حالت هلال یا تربیع و ..) را رصد و کشف نمود. وی با انجام رصدهای فراوان متوجه شد که این سیاره نیز مانند ماه شکل های متفاوتی به خود می گیرد که دلیل آن تغییر موقعیت آن نسبت به خورشید و ناظر زمینی است. شکل زیر حالات مختلفی را که سیاره ی زهره می تواند در آسمان زمین به نمایش بگذارد نشان می دهد.
سياره ي زهره

2. از لحاظ رصدی سیاره ی زهره نیز مانند عطارد بعد از غروب خورشید یا قبل از طلوع خورشید قابل رصد و مشاهده است. فقط به دلیل مدار بزرگترش نسبت به عطارد می تواند جدایی زاویه ای بیشتری از خورشید (حدود 46 درجه) داشته باشد لذا ناظر زمینی مدت بیشتری (گاهی بیش از سه ساعت) فرصت خواهد داشت تا این سیاره را رصد کند.
سياره ي زهره
سياره ي زهره

روشی برای محاسبه ی فاصله ی زهره از زمین در زمان حداکثر کشیدگی

3. سیاره به رنگ سفید درخشان در هنگام سپيده دم صبگاهي (فلق) يا غروب (شفق) قابل جستجو و مشاهده است. به عبارت ديگر اين سياره بعد از غروب خورشید يا از طلوع خورشید قابل رصد و مشاهده است.
4. سياره به دليل نزديكي به افق ممكن است كمي چشمك بزند و کمی زرد دیده شود.
سياره ي زهره
سياره ي زهره

5. از آنجايي كه سياره در مداري كوچك تر از مدار زمين به دور خورشيد گردش مي كند لذا گاهي اوقات از ديد ناظر زميني به خورشيد بسيار نزديك مي شود كه در اين هنگام در درخشش خورشيد محو شده و قابل رصد نمي باشد.
6. نورانيت زهره در آسمان در زمان هاي مختلف متفاوت است. قدر ظاهري آن بين 3.3- تا 4.8- تغيير مي كند. در واقع پرنورترین جرم سماوی بعد از خورشید و ماه است و هیچ سیاره و ستاره ای پرنورتر از آن نیست.
7. گاهي اوقات زهره در حالت مقارنه ي داخلي از مقابل قرص درخشان خورشيد عبور مي كند كه به اين رويداد گذر يا ترانزيت گفته مي شود. گذر زهره در هر قرن فقط دو بار با فاصله ی 8 سال از هم اتفاق می افتد. این پدیده با چشم غیرمسلح قابل مشاهده است.
انيميشن ترانزيت زهره Venus-Transit-2004_-27s.rar [حجم: بایت] ( تعداد دانلود: 5)
سياره ي زهره
سياره ي زهره

8. حالات مختلف زهره مانند: هلال، کوژ و ... را فقط با تلسکوپ میتوان رویت کرد. تغییر حالات زهره همراه با تغییر در اندازه یا قطر ظاهری آن هم است. (توجه به تصویر زیر)
سياره ي زهره

سياره ي زهره

مقایسه ی اندازه ی ظاهری هلال زهره با هلال ماه از دید ناظر زمینی

لينك های دسترسي به اطلاعات رصدي بيشتر سياره ي زهره:
http://in-the-sky.org/ephemeris.php?object=Venus&startday=24&startmonth=8&startyear=2014&interval=0
http://www.heavens-above.com/PlanetSummary.aspx?lat=0&lng=0&loc=Unspecified&alt=0&tz=UCT

منابع جهت مطالعه بیشتر:
1. اطلس منظومه ي خورشیدی- تأليف: پاتریک مور، گری هانت – ترجمه: مهندس عباس جعفری
2. گاهشمار نجومی 1385- تأليف: داود همّتی- سهیل خوشبین فر- امیر حسن زاده - موسسه علمي پژوهشي نجم شمال
3. مبانی نجوم- تأليف: او استرو، ب لیندز، اچ پیلانز- ترجمه: دکتر حسین زمردیان، دکتر بهروز حاجبی
4. نجوم به زبان ساده- تأليف: دکتر محمدرضا خواجه پور- انتشارات گيتاشناسي

داود همتی
عضو هیأت علمی موسسه علمی پژوهشی نجم شمال


نظرات: (0)
ارسال نظر جدید
نام 
ایمیل 
پررنگ کج خط دار خط دار در وسط | سمت چپ وسط سمت راست | قرار دادن شکلک انتخاب رنگ | پنهان کردن متن قراردادن نقل قول تبدیل نوشته ها به زبان روسی قراردادن Spoiler

کد:
عکس خوانده نمی شود

کد امنیتی را وارد کنید: