انجمن نجم شمال



سياره ي نپتون يا الهه ي اقيانوس ها نام خود را از اساطير يونانی گرفته کرده است. نخستین سياره ای است که قبل از کشف با ابزار رصدی وجود آن را به روش محاسبات رياضی ثابت کردند. سپس با تعيين دقيق موقعيت آن در آسمان و سپس جستجوي رصدي در ميدان ديد تلسکوپ های ستاره شناسان آشکار گرديد. کشف رصدی آن در سال 1846 ميلادی به طور مستقل نصيب سه ستاره شناس از سه کشور مختلف به نام های: جان کاوچ آدامس (John Couch Adams) انگلیسی، اوربن لووريه (Urbain Leverrier) فرانسوی و گاله (Galle) آلمانی شد.
سياره ي نپتون

مشخصات کلی:
قطر متوسط 49100 کيلومتر
فاصله ي میانگین از خورشید 4497 ميليون کيلومتر
دوره ی گردش انتقالی 164.79 سال زمينی
دوره ی گردش وضعی 16.1 ساعت
جرم 17.2 برابر زمین
دمای میانگین سطحی 200- درجه سانتيگراد
زاویه ي میل محوری 28.48 درجه
جاذبه ی سطحی 1.2 برابر زمین
خروج از مرکز مداری 0.009
نسبت بازتاب 0.35 (35 درصد نور خورشيد را به فضا بازتاب مي دهد.)
سرعت گریز از جاذبه ی آن 23.9 کیلومتر در ثانیه
چگالی (تراکم) نسبت به آب 1.77 گرم بر سانتیمتر مکعب
پهن شدگي قطبي 0.017

ساختار درونی:
احتمالاً ساختار داخلی آن همانند سيارات گازی ديگر است. نپتون و اورانوس را بهتر است غول هاي يخي بناميم. درون اين دو سياره يخ و آب اوليه حكمفرماست. اختلاف اصلي بين اين دو آن است كه نپتون يك منبع گرمايي قوي دارد كه اورانوس ظاهراً فاقد آن است. اين منبع حرارت ناشناخته به قدري بر محيط اين سياره تأثيرگذار است كه ابرهاي فوقاني جو نپتون تقريباً همان دمايي را دارند كه در جو سياره اورانوس وجود دارد. در حالي كه نپتون حدود 1600 ميليون كيلومتر نسبت به اورانوس از خورشيد دورتر است و طبيعتاً بايد بسيار سردتر از اورانوس باشد. نپتون ممکن است یک هسته سیلیکاتي به وسعت یک پنجم شعاع خود داشته باشد كه البته به هيچ وجه قطعي نيست ولي در هر حالت به نظر نمي رسد تركيبات هسته خيلي با تركيبات يخ فرق داشته باشد. احتمالاً در ترکیب نپتون يخ سیاره اي (يخ آب) غالب است. محتملاً در اطراف هسته لایه ای ضخیم از مواد یخی وجود دارد (گوشته یا جبه) که مخلوطی از ترکیبات يخي آب، متان و آمونیوم است که در این میان یخ آب فراوان ترین ماده است.
مقایسه ساختار نپتون با سیارات غول گازی دیگر

سياره ي نپتون

میدان مغناطیسی:
سياره ی اورانوس دارای ميدان مغناطيسی ضعیف تری نسبت به سيارات غول ديگر است. شدت ميدان مغناطيسی آن در سطح در نيمكره ي جنوبي 1.2 گوس و در نيمكره ي شمالي 0.06 گوس است. همچنين انحراف محور مغناطیسی آن از محور چرخشی سیاره حدود 47 درجه است.

جوّ نپتون:
جو اين سياره نیز لایه ای نسبتاً ضخیم است که البته ضخامت آن از گوشته ی یخی کمتر است. جو بالايي آن عمدتاً از گاز هیدروژن (84 درصد)، هلیوم (14 درصد) و متان (2 درصد) تشکیل شده است. رنگ آبی جوّ آن نيز بر وجود مقادير فراوانی گاز متان دلالت است که در واقع جاذب نور قرمز خورشيد و پخش کننده نور آبی آن است. همچنين در جو اين سياره مقاديري ناچيزي مونوكسيدكربن CO ، هيدروژن سيانيدHCN و حتي مقاديري كمتري استيلن C2H2 و اتان C2H6 وجود دارد.
برخلاف فاصله ي دور اين سياره از خورشيد، نپتون جوّ فعالی دارد و وجود لکّه های تيره و روشن همانند لکّه ي سرخ مشتری حکايت از پويايی جوّ آن دارد. نپتون نيز در عرضهای جنوبی جوّ خود دارای يک لکّه بیضوی و تقريباً پايدار به نام لكّه ي تيره ي بزرگ Great Dark Spot است که ابرهای سفيدی آن را احاطه کرده اند. همچنين ابرهاي پرسرعتي در جو فوقاني سياره حركت مي كنند.
تصاوير کاوشگر فضایی وويجر 2 همچنین تصاویر تلسکوپ فضایی هابل، وجود ابرهاي پراكنده ي سفيد رنگ و طوفان هاي جوي كوچك را در جو بالايي آن آشكار ساخته است.
سياره ي نپتون

سياره ي نپتون

حلقه ها:
نپتون سيستم حلقه اي مبهم و جواني دارد. در واقع حلقه هاي آن به آساني قابل تشخيص و شناسايي نيست زيرا نسبت بازتاب بسيار كمي داشته و از دوده تاريك تر هستند. به هرحال اين سياره نيز همانند سيارات گازی ديگر دارای حلقه هايی است که البته کم نورتر و باريک ترند. عريض ترين حلقه هاي آن با نام Plateau حدود 4000 كيلومتر و Galle حدود 1700 كيلومتر است. مابقي حلقه هاي ان عرض هاي كمتر از 100 كيلومتر دارند. علاوه بر آن پاره حلقه ها و ديسک های غبارين باريكي نيز در اطراف خود دارد که نخستین بار در تصاوير ارسالی کاوشگر فضایی وويجر2 مشاهده و كشف شدند. سفينه ي وويجر 2 تنها سفينه ای بود که در سال 1989 ميلادی از نزديکی اين سياره ي نيلگون گذر کرد و اطّلاعات و تصاوير با ارزشی به زمين فرستاد.
سياره ي نپتون

سياره ي نپتون

قمرهای نپتون:
با بررسی تصاوير ارسالی اين کاوشگر اقمار جديدی نيز برای این سياره کشف شد و تعداد آنها از 2 به 12 عدد و اخيرا به 14 عدد رسيد. بزرگ ترين قمر نپتون، با نام تريتون (Triton) قطری معادل 2720 کيلومتر دارد و گردش آن به دور نپتون پس رونده است. تريتون دارای پوسته ي يخی فعالی است بطوري كه از دهانه ي تفتال هاي آن ماده اي لجن مانند فوران كرده و در سطح قمر پخش و سپس منجمد مي شود. رنگ کلاهک قطب جنوب آن به دلایل ناشناخته اي صورتی به نظر می رسد. چهره ي آن نيز چندان آبله گون نيست و از گودال های برخوردی شهابسنگی آثار کمی بر چهره ي خود دارد. اسامي برخی از اقمار بزرگ شناخته شده ي سياره ي نپتون عبارتند از: تريتون2720 کیلومتر، پروتئوس400 کیلومتر، نرئيد340 کیلومتر، لاريسا 200 کیلومتر، گالاتيا 160 کیلومتر، دسپوئينا 140 کیلومتر، تالاسا 90 کیلومتر، ناياد 50 کیلومتر.
تريتون

سياره ي نپتون

پروتئوس

سياره ي نپتون

نمايي تخيلي از لجن فشان هاي تريتون

سياره ي نپتون

سفینه ی ارسالی:
تاکنون فقط سفینه ي کاوشگر وویجر 2 در سال 1989 میلادی از این سیاره دیدن کرد. این سفينه با ارسال عکس ها و اطّلاعات ارزشمند، بسياری از ناشناخته های اين سياره و اقمار شگفت انگيزش را کشف و در اختیار بشر قرار داد.
سياره ي نپتون

ویژگی های رصدی سیاره ی نپتون:
• این سیاره به دليل فاصله ي بسيار زياد از زمين و خورشيد نورانيت بسيار كمي در آسمان زمين دارد به طوري كه فقط با دوربين يا تلسكوپ مي توان آن را جستجو و رصد كرد. نورانيت آن در محدوده ي قدر ظاهري 7.7+ تا 8+ تغيير مي كند.
• رنگ آبي اين سياره فقط از درون ميدان ديد تلسكوپ هاي بزرگ قابل تشخيص است. سیاره در میدان دید تلسکوپ هاي آماتوري به صورت قرص کروی بسيار کوچکی خودنمایی می کند که البته با تلسکوپ های قوی تر و با بزرگنمایی زیاد قرص سیاره و رنگ آن بهتر قابل تشخيص خواهد بود.
عكس گرفته شده از نپتون و قمر بزرگش تريتون بوسيله ي تلسكوپ 200 اينچي رصدخانه ي پالومار

سياره ي نپتون

عكس گرفته شده از نپتون بوسيله ي تلسكوپ فضايي هابل

سياره ي نپتون

• ميزان نورانيت قمر بزرگ اين سياره (تريتون) بسيار كم است به طوري كه قدر ظاهري آن حدود 13.6+ است لذا فقط با تلسكوپ هاي بسيار قوي قابل تشخيص و رصد مي باشند.
عكس گرفته شده از نپتون و اقمار بزرگ آن بوسيله ي تلسكوپ فضايي هابل

سياره ي نپتون

• قطر ظاهری يا زاويه اي سیاره بین 2.37 (در حالت مقابله) تا 2.18 ثانیه قوس تغییر می کند. تغییرات قطر ظاهری این سیاره به دلیل تغییر فاصله ی آن از زمین است.
• حلقه هاي نپتون با تلسکوپ های آماتوری و حتي قوي قابل مشاهده نیست.
عكس گرفته شده از نپتون و قمر بزرگش تريتون بوسيله ي كاوشگر فضايي وويجر 2 در سال 1989

سياره ي نپتون


منابع قابل رجوع:
1. اطلس منظومه ي خورشیدی - تأليف: پاتریک مور، گری هانت – ترجمه: مهندس عباس جعفری
2. گاهشمار نجومی 1385 - تأليف: داود همّتی- سهیل خوشبین فر- امیر حسن زاده - موسسه علمي پژوهشي نجم شمال
3. نجوم به زبان ساده - تأليف: دکتر محمدرضا خواجه پور- انتشارات گيتاشناسي
4. سایت ناسا
5. ويكي پديا


داود همتی
عضو هیأت علمی موسسه علمی پژوهشی نجم شمال


نظرات: (0)
ارسال نظر جدید
نام 
ایمیل 
پررنگ کج خط دار خط دار در وسط | سمت چپ وسط سمت راست | قرار دادن شکلک انتخاب رنگ | پنهان کردن متن قراردادن نقل قول تبدیل نوشته ها به زبان روسی قراردادن Spoiler

کد:
عکس خوانده نمی شود

کد امنیتی را وارد کنید: