انجمن نجم شمال



دایناسورها و سایر خزندگان در دوران مزوزوئیک غالب شدند.
دوران مزوزوئیک را به دوره های تریاسیک، ژوراسیک و کرتاسه تقسیم می کنند. از ویژگی های برجسته ی دوران مزوزوئیک ظهور، گسترش، تنوع و در نهایت انقراض گونه های بزرگی از خزندگان است. به همین دلیل دوران مزوزوئیک را معمولا عصر خزندگان می نامند. گروه های حشرات امروزی در همین دوران ظاهر شدند. حلزون ها و دو کفه ای ها از نظر تعداد و تنوع گونه ای افزایش یافتند از نظر گیاه شناسی در این دوره گیاهان بازدانه تا اواسط دوره ی کرتاسه غالب بودند، و گیاهان گل دار برای اولین بار، تنوع یافتند. در دوره ی تریاسیک خزندگان در اثر انشعاب سازشی به گروه های زیادی منشعب شدند. تراپسیدهای شبه پستاندار که اندازه ی آنها از حشره خوارهای کوچک تا گیاه خواران نسبتا بزرگ متغیر بود، به همراه یک گروه متنوع از تکودونت ها که جزو خزندگان اولیه بوده و در ابتدا گوشخوار بودند. گروه تکودونت ها اجداد دایناسورها، خزندگان پرنده و پرندگان بودند. در دوره ی تریاسیک چند گروه مهم از خزندگان مانند پلسیوسورها و ایکتیوسورها در اقیانوس ها ظاهر شدند. پلسیوسورها خزندگان آبزی بودند و باله هایی پارومانند داشتند ایکتیوسورها نیز خزندگان آبزی بودند که از نظر ظاهری بدنی شبیه کوسه یا گراز دریایی داشتند. پتروسورها اولین خزندگان پرنده بودند که در دوران مزوزوئیک ظاهر و دستخوش تنوع قابل ملاحظه ای شدند. در این گروه اشکال خیلی جالب و دیدنی ظاهر شدند که یکی از بهترین آنها کوتزالکوتلوس های غول پیکر بودند، اولین پستانداران، حشره خوارهای کوچکی بودند که در دوره ی تریاسیک ظاهر شدند. این پستانداران از تراپسیدهای شبه پستاندار دوره ی تریاسیک تکامل یافتند. پستانداران به گروه های عمدتا کوچک و شب فعال حشره خوار، در طی باقی مانده ی دوران مزوزوئیک تنوع یافتند. پستانداران کیسه دار و پستانداران جفت دار، در اواخر دوران مزوزوئیک پدیدار شدند. در دوره های ژوراسیک و کرتاسه سایر گروه های مهم مانند کروکودیل ها، سوسمارها، مارها و پرندگان ظاهر شدند.
اخترزیست6

موساسورها که یک گروه از سوسمارها بودند، درندگان حریص و بزرگ در دوران انتهایی کرتاسه به شمار می رفتند. دایناسورها در سراسر دوران ژوراسیک و کرتاسه گسترش و تنوع زیادی حاصل کردند. دو گروه مهم از دایناسورها وجود داشتند: سوریشیان ها با استخوان های لگن شبیه به سوسمارهای امروزی و اورنیتی شیان ها با استخوان های لگن شبیه به پرندگان بعضی از سوریشیان ها دوپا و سریع بودند. سوریشیان های دیگر دایناسورهای بزرگ چهارپا و گیاه خوار بودند. برخی از اینها بزرگترین جانوران خشکی بودند که تاکنون وجود داشته اند گروه دیگر از دایناسورها که کاملا گیاه خوار هستند اورنیتی شیان ها نام دارند. برخی از اورنیتی شیان ها دوپا دارند، ولی اکثر آنها چارپا داشتند. برخی از آنها دندان های جلویی نداشتند و نوک قوی و شاخ مانندی شبیه نوک پرندگان داشتند. در برخی از گونه ها، این منقارها پهن و اردک مانند بودند. به همین دلیل نام معمول آنها دایناسورهای منقار اردکی است. اورنیتی شیان های دیگر دارای صفحات زرهی بزرگی بودند که احتمالا از آنها در برابر سوریشیان های گوشت خوار محافظت می کردند. در دهه های گذشته، دانشمندان درباره ی نظریه های قدیمی مربوط به دایناسورهای تجدید نظر کرده اند و دیگر معتقد به اینکه دایناسورها جانوران خونسرد و غول پیکر، کم تحرک و ساکن در باتلاق ها بوده اند، نیستند. پیشنهاد شده که حداقل برخی از دایناسورها خونگرم و چابک با قدرت حرکت خیلی سریع بوده اند. بیشتر دایناسورها دارای رفتارهای اجتماعی پیچیده شامل انتخاب همسر، تغذیه و پرورش بچه ها بودند. بعضی از گونه ها زندگی اجتماعی داشته و گروهی شکار می کردند. پرندگان در اواخر دوره ی ژوراسیک ظاهر شدند و بسیاری از دیرین شناسان عقیده دارند که آنها مستقیما از دایناسور ها تکامل یافته اند. هزاران سنگواره ی سالم و کامل از پرندگان مربوط به اوایل دوره ی کرتاسه در رسوبات کشور چین یافت شده است. این سنگواره ها شامل سینورنیس که پرنده ای به اندازه ی سورنیس که به اندازه ی یک کلاغ بوده و اولین پرنده ی شناخته شده ی دارای منقار بدون دندان بود، می باشند.

در انتهای دوره ی کرتاسه دایناسورها، پتروسورها و بسیاری از جانوران دیگر به صورت ناگهانی منقرض شدند. شواهد پیشنهاد می کنند که برخورد فاجعه آمیز یک جرم آسمانی به کره ی زمین، آب و هوا را در انتهای دوره ی کرتاسه تغییر داد. شواهد تأئید کننده ی این فرضیه، وجود نوار باریکی از رس سیاه با غلظت بالای ایریدیوم در بین رسوبات مزوزوئیک و سنوزوئیک است که در بیش از 200 نقطه در سرتاسر دنیا پیدا شده است. ایریدیوم در روی زمین کمیاب است، اما در شهاب سنگ ها به فراوانی موجود است. پس می توان گفت که زمین در آن زمان با یک جرم آسمانی برخورد کرده است. برخورد باعث تسونوی های فوق العادن شدیدی که ذرات این جرم آسمانی را در اطراف خلیج مکزیک از آلاباما تا گواتمالا رسوب داده احتمالا این برخورد موجب آتش سوزی سراسری در جنگل ها نیز گردید و ابرهای دود و غبار غلیظ باعث شدند تا دما برای سال های زیادی کاهش یابد.

دوران سنوزوئیک عصر پستانداران است.
دوران سنوزوئیک را می توان عصر پستانداران، عصر پرندگان، عصر حشرات و عصر گیاهان گلدار نام گذاشت. دوران سنوزوئیک به دو دوره ی ترشیاری و دوره ی کواترنری می باشد. دوره ی ترشیاری به 5 زیر دوره تقسیم می شود. که به ترتیب از قدیم به جدید به نام های پالئوسن، ائوسن، اولیگوسن، میوسن و پلیوسن خوانده می شوند. دوره ی کوارترنری به دو زیر دوره ی پلیستوسن و هولوسن تقسیم می شود. گیاهان گلدار در طی دوره ی کرتاسه ایجاد شدند و در دوران سنوزوئیک تنوع یافتند. دوره های پالئوسن و ائوسن، اجتماعات گیاهی در محدوده ی نسبتا وسیعی از نواحی گرمسیری تا نیمه گرمسیری گسترش یافته بود. در اواخر دوران سنوزوئیک شواهد زیادی از زیستگاه های باز موجود است. در دوره ی میوسن علفزارها وساواناها در سراسر آمریکا وجود داشته اند. در دوره ی پلیستوسن اجتماعات گیاهی به طور مداوم تغییر یافتند. پرندگان در طی دوره ی ائوسن انشعابات زیادی نشان دادند که طی آن سازش هایی را برای زندگی در زیستگاه های مختلف کسب کردند. در طی دوره ی پالئوسن انشعاب بزرگی در پستانداران اولیه رخ داد. بسیاری از آنها کوچک و ساکن جنگل بودند و ارتباط نزدیکی با پستانداران امروزی نداشتند. در طی دوره ی ائوسن پستانداران به تنوع خود ادامه دادند و راسته های امروزی برای اولین بار ظاهر شدند بسیاری از پستانداران بار هم کوچک بودند. بعضی از گیاه خواران تا اندازه ی بزرگ تر بودند. در دوره ی اولیگوسن بسیاری از خانواده های امروزی پستانداران ظاهر شدند. مثلا اولین ایپ ها در آفریقا در این زمان پدیدار شدند. در این دوران پستانداران، بزرگتر شده و دارای پاهای بلندتری برای دویدن بودند. دندان ها جهت جویدن غذاهای گیاهی، محکم یا برای شکار جانوران، تخصص یافته بودند و اندازه ی مغز این موجودات به طور نسبی افزایش یافته بود.
اخترزیست6

این گونه سازش ها در دوره ی میوسن و پلیوسن ادامه یافت. اجداد انسان ها در افریقا در اواخر دوره ی میوسن و اوایل پلیوسن ظاهر شدند. دوره ی پلیوسن و پلیستوسن شاهد ظهور پستانداران غول پیکر شمال و جنوب آمریکا است که شامل گربه های دندان شمشیری، شترها، آرمادیلوهای غول پیکر و سایر گونه ها است. به هر حال تعداد زیادی از پستانداران بزرگ در انتهای دوره ی پلیستوسن منقرض شدند این انقراض شاید به خاطر تغییرات آب و هوایی و یا نقش انسان باشد. مدارک مستدل باستان شناسی نشان داد که این انقراض بزرگ، همزمان با ظهور انسان های شکارچی بوده است.

منابع:
1: https://www.universetoday.com/47473/cenozoic-era/
2: https://clarkscience8.weebly.com/mesozoic-era.html
3: جلد دوم کتاب سولومون

نویسنده: نیلوفر ترکزاده ( کارشناسی ارشد بیوشیمی )


نظرات: (0)
ارسال نظر جدید
نام 
ایمیل 
پررنگ کج خط دار خط دار در وسط | سمت چپ وسط سمت راست | قرار دادن شکلک انتخاب رنگ | پنهان کردن متن قراردادن نقل قول تبدیل نوشته ها به زبان روسی قراردادن Spoiler

کد:
عکس خوانده نمی شود

کد امنیتی را وارد کنید: